DALAMBER PRINSIPINING MEXANIK TIZIMLAR DINAMIKASIDAGI O‘RNI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19926638Ключевые слова:
Dalamber prinsipi, mexanik tizim, dinamika, inersiya kuchi, virtual ish, ideal bog‘lanish, Lagranj tenglamalari, umumlashgan koordinata, dinamik muvozanat, tebranishlar.Аннотация
Ushbu maqolada Dalamber prinsipining mexanik tizimlar dinamikasidagi nazariy va amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Klassik mexanikada jismlar harakati Nyuton qonunlari asosida o‘rganiladi, biroq murakkab mexanik tizimlarda kuchlar, bog‘lanish reaksiyalari va tezlanishlarni bevosita aniqlash ko‘p hollarda murakkab hisoblashlarni talab qiladi. Dalamber prinsipi ana shunday vaziyatlarda dinamik masalani statika masalasiga yaqinlashtirib tahlil qilish imkonini beradi. Mazkur prinsipga ko‘ra, harakatlanayotgan tizimga inersiya kuchlari kiritilsa, tizim shartli ravishda muvozanat holatida deb qaraladi. Natijada harakat tenglamalarini tuzishda virtual ish prinsipi, umumlashgan koordinatalar va Lagranj tenglamalaridan samarali foydalanish mumkin bo‘ladi. Maqolada Dalamber prinsipining mazmuni, matematik ifodasi, mexanik tizimlarga tatbiqi, tebranishlar nazariyasi va muhandislik amaliyotidagi o‘rni batafsil yoritiladi.Библиографические ссылки
1. Goldstein H., Poole C., Safko J. Classical Mechanics. — New York: Addison Wesley, 2002.
2. Landau L.D., Lifshitz E.M. Mechanics. — Oxford: Butterworth-Heinemann, 1976.
3. Arnold V.I. Mathematical Methods of Classical Mechanics. — New York: Springer, 1989.
4. Lanczos C. The Variational Principles of Mechanics. — Toronto: University of Toronto Press, 1970.
5. Targ S.M. Kratkiy kurs teoreticheskoy mekhaniki. — Moskva: Vysshaya shkola, 2010.
6. Butenin N.V., Lunts Ya.L., Merkin D.R. Kurs teoreticheskoy mekhaniki. — Moskva: Nauka, 1985.
7. Yablonskiy A.A., Nikiforova V.M. Kurs teoreticheskoy mekhaniki. — Moskva: Vysshaya shkola, 2002.
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Категории
Лицензия
Copyright (c) 2026 Firuza Kasimova , Fayyoza Sohibova
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0). Authors retain copyright and grant the journal the right to first publication. The license permits others to share, adapt, and build upon the work as long as appropriate credit is given to the original author(s) and the source.