O'ZBEK XALQ MAQOLLARINI INGLIZ VA RUS TILLARIGA TARJIMA QILISHDA MADANIY KONTEKSTNI SAQLASH MUAMMOLARI
Keywords:
o'zbek maqollari, tarjima nazariyasi, madaniy kontekst, paremiologiya, ko'p tilli platforma, ikki qatlamli model.Abstract
O'zbek xalq maqollari nafaqat til birliklari, balki asrlar davomida shakllangan madaniy kodlar tizimidir. Ularni ingliz va rus tillariga tarjima qilish jarayonida madaniy kontekstning yo'qolishi paremiologiya va tarjima nazariyasining dolzarb muammolaridan biriga aylangan. Ushbu maqolada to'rtta asosiy tarjima usuli — so'zma-so'z tarjima, madaniy ekvivalent topish, tavsifiy tarjima va modifikatsiya — qiyosiy tahlil etiladi hamda har bir usulning afzalliklari va kamchiliklari ko'rsatiladi. Tadqiqot natijasida aniqlandi: birorta usul yolg'iz holda maqolning to'liq madaniy ma'nosini yetkazishga qodir emas. Muammo yechimi sifatida ikki qatlamli saqlash modeli taklif etiladi — birinchi qatlamda maqolning tarjimasi, ikkinchi qatlamda tarjimada yo'qolgan madaniy kontekst va izoh alohida saqlanadi. Bu model maqol.great-site.net platformasida amalda joriy etilgan va o'zbek, ingliz hamda rus tillarida bir vaqtning o'zida maqollarni kontekst bilan birga taqdim etish imkonini beradi. Tadqiqot o'zbek folklorini raqamli muhitda saqlash va xalqaro auditoriyaga yetkazishning ilmiy-amaliy asoslarini shakllantiradi.
References
Catford, J. C. (1965). A linguistic theory of translation: An essay in applied linguistics. Oxford University Press.
Crystal, D. (2000). Language death. Cambridge University Press.
Hatim, B., & Mason, I. (1990). Discourse and the translator. Longman.
Hofstede, G., Hofstede, G. J., & Minkov, M. (2010). Cultures and organizations: Software of the mind (3rd ed.). McGraw-Hill.
Imomov, K., Mirzayev, T., Sarimsoqov, B., & Safarov, O. (1990). O'zbek xalq og'zaki poetik ijodi: darslik. O'qituvchi.
Komissarov, V. N. (1990). Teoriya perevoda: Lingvisticheskie aspekty [Tarjima nazariyasi: Lingvistik jihatlar] (253 b.). Vysshaya shkola.
Koshg'ariy, M. (1960–1963). Devonu lug'otit turk (O'zbek tiliga tarjima, 3 jild). Fan.
Mirzayev, T., Musoqulov, A., & Sarimsoqov, B. (2005). O'zbek xalq maqollari. Sharq nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi.
Mirzayev, T., Safarov, O., & O'rayeva, D. (2008). O'zbek xalq og'zaki ijodi xrestomatiyasi. Sharq.
Nida, E. A. (1964). Toward a science of translating: With special reference to principles and procedures involved in Bible translating. E. J. Brill.
Unicode Consortium. (2022). The Unicode standard, version 15.0.0. https://unicode.org/versions/Unicode15.0.0/
UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000132540
W3C Internationalization Working Group. (2022). Internationalization best practices for spec developers. https://www.w3.org/TR/international-specs/
Wikimedia Foundation. (2024). Wikiquote — free quote compendium. https://wikiquote.org
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
Categories
License
Copyright (c) 2026 Ilhom Abdullayev; Fozil Yulyaxshiyev

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0). Authors retain copyright and grant the journal the right to first publication. The license permits others to share, adapt, and build upon the work as long as appropriate credit is given to the original author(s) and the source.