O'ZBEK XALQ MAQOLLARINI INGLIZ VA RUS TILLARIGA TARJIMA QILISHDA MADANIY KONTEKSTNI SAQLASH MUAMMOLARI

Authors

  • admin2026 admin2026
  • Fozil Yulyaxshiyev Samarqand davlat pedagogika instituti

Keywords:

o'zbek maqollari, tarjima nazariyasi, madaniy kontekst, paremiologiya, ko'p tilli platforma, ikki qatlamli model.

Abstract

O'zbek xalq maqollari nafaqat til birliklari, balki asrlar davomida shakllangan madaniy kodlar tizimidir. Ularni ingliz va rus tillariga tarjima qilish jarayonida madaniy kontekstning yo'qolishi paremiologiya va tarjima nazariyasining dolzarb muammolaridan biriga aylangan. Ushbu maqolada to'rtta asosiy tarjima usuli — so'zma-so'z tarjima, madaniy ekvivalent topish, tavsifiy tarjima va modifikatsiya — qiyosiy tahlil etiladi hamda har bir usulning afzalliklari va kamchiliklari ko'rsatiladi. Tadqiqot natijasida aniqlandi: birorta usul yolg'iz holda maqolning to'liq madaniy ma'nosini yetkazishga qodir emas. Muammo yechimi sifatida ikki qatlamli saqlash modeli taklif etiladi — birinchi qatlamda maqolning tarjimasi, ikkinchi qatlamda tarjimada yo'qolgan madaniy kontekst va izoh alohida saqlanadi. Bu model maqol.great-site.net platformasida amalda joriy etilgan va o'zbek, ingliz hamda rus tillarida bir vaqtning o'zida maqollarni kontekst bilan birga taqdim etish imkonini beradi. Tadqiqot o'zbek folklorini raqamli muhitda saqlash va xalqaro auditoriyaga yetkazishning ilmiy-amaliy asoslarini shakllantiradi.

References

Catford, J. C. (1965). A linguistic theory of translation: An essay in applied linguistics. Oxford University Press.

Crystal, D. (2000). Language death. Cambridge University Press.

Hatim, B., & Mason, I. (1990). Discourse and the translator. Longman.

Hofstede, G., Hofstede, G. J., & Minkov, M. (2010). Cultures and organizations: Software of the mind (3rd ed.). McGraw-Hill.

Imomov, K., Mirzayev, T., Sarimsoqov, B., & Safarov, O. (1990). O'zbek xalq og'zaki poetik ijodi: darslik. O'qituvchi.

Komissarov, V. N. (1990). Teoriya perevoda: Lingvisticheskie aspekty [Tarjima nazariyasi: Lingvistik jihatlar] (253 b.). Vysshaya shkola.

Koshg'ariy, M. (1960–1963). Devonu lug'otit turk (O'zbek tiliga tarjima, 3 jild). Fan.

Mirzayev, T., Musoqulov, A., & Sarimsoqov, B. (2005). O'zbek xalq maqollari. Sharq nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi.

Mirzayev, T., Safarov, O., & O'rayeva, D. (2008). O'zbek xalq og'zaki ijodi xrestomatiyasi. Sharq.

Nida, E. A. (1964). Toward a science of translating: With special reference to principles and procedures involved in Bible translating. E. J. Brill.

Unicode Consortium. (2022). The Unicode standard, version 15.0.0. https://unicode.org/versions/Unicode15.0.0/

UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000132540

W3C Internationalization Working Group. (2022). Internationalization best practices for spec developers. https://www.w3.org/TR/international-specs/

Wikimedia Foundation. (2024). Wikiquote — free quote compendium. https://wikiquote.org

Published

2026-04-23

How to Cite

admin2026, admin2026, & Yulyaxshiyev, F. (2026). O’ZBEK XALQ MAQOLLARINI INGLIZ VA RUS TILLARIGA TARJIMA QILISHDA MADANIY KONTEKSTNI SAQLASH MUAMMOLARI. Central Asian Journal of Integrative Innovation, 1(2). Retrieved from https://cajii.com/index.php/cajii/article/view/10